آیا افراد دارای تاتو دچار اختلال روانی هستند؟
روانشناس بالینی و مدرس دانشگاههای ایلام با تأکید بر اینکه داشتن تاتو یا خالکوبی به معنای ابتلا به اختلال روانی نیست، گفت: برخی پژوهشها نشان دادهاند که میان خالکوبی و برخی ویژگیهای شخصیتی یا رفتارهای پرخطر همبستگی وجود دارد، اما این ارتباط به هیچ عنوان به معنای رابطه علت و معلولی نیست و نباید موجب برچسبزنی و قضاوت افراد شود.
دکتر محمدنبی صالحی، در گفتوگو با خبرنگار فریاد درباره ارتباط تاتو و خالکوبی با مسائل روانشناختی اظهار کرد: در سالهای اخیر پژوهشهای متعددی در حوزه روانشناسی و علوم رفتاری درباره خالکوبی انجام شده است.برخی از این مطالعات نشان دادهاند که در میان افرادی که تاتو دارند، میزان بروز برخی رفتارهای پرخطر از جمله تکانشگری، مصرف مواد مخدر، رفتارهای پرخطر جنسی، هیجانخواهی افراطی و رانندگیهای بیپروا بیشتر از میانگین جمعیت گزارش شده است.
وی گفت: البته نکته بسیار مهم این است که این یافتهها صرفاً بیانگر «همبستگی» هستند و نه رابطه علت و معلولی. به عبارت دیگر، نمیتوان نتیجه گرفت که تاتو باعث بروز اختلالات روانی یا رفتارهای پرخطر میشود و یا هر فردی که خالکوبی انجام میدهد الزاماً دارای مشکلات روانشناختی است.
صالحی افزود: در برخی اختلالات خاص مانند اختلال دوقطبی، به ویژه در دوره مانیا یا شیدایی، ممکن است فرد گرایش بیشتری به انجام رفتارهای ناگهانی و کمتأمل از جمله خالکوبی پیدا کند. همچنین در برخی تیپهای شخصیتی که ویژگیهایی مانند تکانشگری، هیجانطلبی یا ریسکپذیری بالا دارند، میزان گرایش به تاتو بیشتر گزارش شده است. با این حال، این موارد تنها در بخشی از افراد مشاهده میشود و قابل تعمیم به همه کسانی که تاتو دارند نیست.
وی با اشاره به نقش عوامل فرهنگی و اجتماعی در گسترش خالکوبی تصریح کرد: امروزه با گسترش شبکههای اجتماعی و ارتباطات جهانی، الگوهای فرهنگی مختلف به سرعت میان جوامع منتقل میشوند. در برخی کشورها و فرهنگها، تاتو یک رفتار کاملاً عادی و حتی بخشی از سبک زندگی محسوب میشود، در حالی که در برخی جوامع دیگر ممکن است همچنان با نگاه منفی یا قضاوت همراه باشد. این تفاوتهای فرهنگی نقش مهمی در افزایش یا کاهش گرایش افراد به خالکوبی دارند.
این روانشناس بالینی ادامه داد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه، نگرش خانواده و جامعه نسبت به تاتو است. زمانی که جامعه یا اطرافیان نسبت به فرد دارای خالکوبی نگاه منفی داشته باشند، نوعی انگ اجتماعی یا برچسبزنی شکل میگیرد که میتواند پیامدهای روانی قابل توجهی برای فرد به همراه داشته باشد.
وی افزود: در برخی موارد، افراد دارای تاتو ممکن است با محدودیتهایی در موقعیتهای شغلی، اداری یا اجتماعی مواجه شوند. این مسئله باعث میشود بار منفی ناشی از قضاوت دیگران از مزایایی که فرد برای خود متصور بوده بیشتر شود. استمرار چنین شرایطی میتواند در بلندمدت بر عزت نفس، احساس ارزشمندی و سلامت روان فرد تأثیر منفی بگذارد.
صالحی با بیان اینکه تصمیم به خالکوبی نباید هیجانی و لحظهای باشد، گفت: بسیاری از افراد در یک مقطع خاص از زندگی و تحت تأثیر شرایط عاطفی، هیجانی یا اجتماعی اقدام به انجام تاتو میکنند، اما پس از گذشت زمان و تغییر شرایط زندگی، نگرش آنها نیز تغییر میکند و دچار پشیمانی میشوند.
وی ادامه داد: پاک کردن تاتو معمولاً فرایندی زمانبر، پرهزینه و در برخی موارد همراه با آسیبهای پوستی است. علاوه بر هزینههای اقتصادی، احتمال بروز برخی عوارض جسمانی، واکنشهای آلرژیک، عفونتها و مشکلات پوستی نیز وجود دارد. به همین دلیل توصیه میشود افراد پیش از تصمیمگیری، ابعاد مختلف این موضوع را بررسی کرده و با کسانی که چنین تجربهای داشتهاند مشورت کنند.
این مدرس دانشگاه خاطرنشان کرد: در برخی افراد، خالکوبی میتواند حالت تکرارشونده و حتی تا حدی اعتیادگونه پیدا کند. فرد ابتدا یک تاتوی کوچک انجام میدهد اما به مرور تمایل پیدا میکند تعداد یا وسعت آن را افزایش دهد. گاهی این روند به شکلی ادامه پیدا میکند که ظاهر فرد به طور قابل توجهی تغییر کرده و از حالت متعارف فاصله میگیرد.
وی افزود: در چنین شرایطی ممکن است خود فرد متوجه میزان تغییرات ایجادشده نباشد، اما اطرافیان این تغییر را بهوضوح مشاهده میکنند. البته این الگو در همه افراد وجود ندارد، اما در برخی موارد میتواند نشانهای از نیاز به هیجان بیشتر، جلب توجه، تکانشگری یا مشکلات عمیقتر هیجانی باشد.
صالحی همچنین به نقش هیجانهای منفی در برخی رفتارهای مرتبط با خالکوبی اشاره کرد و گفت: بعضی افراد در شرایط بحرانی زندگی، هنگام تجربه خشم، اضطراب، غم شدید یا احساس پوچی، به سمت رفتارهایی میروند که نوعی تخلیه هیجانی برای آنها ایجاد میکند. در برخی موارد، فرایند خالکوبی ممکن است برای چنین افرادی نقش تخلیهکننده هیجانهای منفی را ایفا کند؛ مشابه آنچه در برخی رفتارهای آسیبزا یا خودآسیبرسان مشاهده میشود.
